İlksel Duman (Primordial Smoke)

"Sonra duman hâlinde olan göğe yöneldi; ona ve yere: 'İsteyerek veya istemeyerek gelin' dedi. İkisi de 'İsteyerek geldik' dediler." (Fussilet 11)

Buradaki "duhân" (دُخَانٍ) kelimesi, modern Türkçedeki "duman"ın aynı köküdür ve isli, opak, sıcak gaz mânâsına gelir. Kur'ân, semânın yaratılış başlangıcını "duhân" hâli olarak târif eder.

Modern kozmolojide, Big Bang'in ilk anından îtibâren yaklaşık 380.000 yıl boyunca evren, son derece sıcak (binlerce kelvin) ve yoğun bir iyonlaşmış plazma hâlindeydi. Bu plazma içinde elektronlar serbestti; fotonlar elektronlarla sürekli çarpıştığı için ışık serbestçe yol alamıyordu, yâni kâinat opaktı, "dumanlı bir oda" gibiydi. Sıcaklık 3000 K'ye düşünce elektronlar protonlarla birleşip nötr hidrojen atomlarını oluşturdu (rekombinasyon devri); fotonlar âzâd oldu ve evren şeffaflaştı. İşte bugün ölçtüğümüz kozmik mikrodalga arka plan (CMB), bu rekombinasyon ânının fosil ışığıdır.

Science dergisi (2010) bu çağı şöyle târif etmişti: "Big Bang'den yaklaşık 300.000 yıl sonra evren, ışığın kaçamayacağı dumanla dolu bir oda gibiydi." (Sundermier, A. - The Particle Physics of You). Kur'ân'ın 1400 yıl evvel "duhân" demesi, bu opak plazma çağını târif edebilecek tek mütekâbil kelimedir; Arap dilinde başka kavram (sis, bulut, buhar) bu inceliği veremezdi.

İlginç bir tezâd: Tevrât'ta yaratılışın ilk emri "Işık olsun!" iken, modern fizik der ki ilk 380 bin yıl ışık serbest dolaşamadı. Kur'ân ise "duhân" tâbiri ile bilimle örtüşür, ışıktan önce bir opak gaz çağı vardı.