فإذا انشقت السماء فكانت وردة كالدهان
"Gök yarıldığı zaman da erimiş yağ gibi bir gül oldu."
"Sema yarıldığı, gül gibi kızıl yağ gibi olduğu zaman..." (Rahmân 37)
Kur'ân, semânın yarılması (yârış olayı, "infitar") ile birlikte gül kırmızısı bir görünüm aldığını söyler. "Verde" (وَرْدَة) gül, "dihan" (دِهَان) ise kırmızı yağ-boya anlamındadır.
Modern kozmolojide "kırmızıya kayma" (redshift), genişleyen kâinatta uzak galaksilerin spektrumlarındaki ışığın daha uzun dalga boylarına, yani kırmızıya, kaymasıdır. Ne kadar uzaktaysa o kadar fazla kayar (Hubble Yasası: v = H0 x d). Edwin Hubble bu olayı 1929'da keşfederek genişleyen evrenin ilk deneysel delilini sundu.
Mecâzî olarak söylersek: Kâinat bir gül gibi açılmaktadır, ve açıldıkça uzak yapraklar (galaksiler) daha kırmızı görünür. Yakındaki yapraklar normal renklerini korur, uzaklar ise daha kırmızıdır. Bu tam bir gül resmidir: merkezde yoğun ve aslî renk, kenarlarda gradyan kırmızı.
Daha da özel olan: Kâinatın sonunda, eğer Big Rip senaryosu gerçekleşirse, uzayzaman gerilirken her şey kırmızıya kayar. Yani "sema yarıldığı zaman" tam da kâinatın yırtıldığı (rip) bir senaryoya denk gelir. Rahmân 37'nin ifadesi sadece âhiret tasviri değil, aynı zamanda kâinatın sonunun fizikî bir resmidir.
Bedîüzzaman, "Kâinat daima kitab-ı Sübhânî gibi yazılır, silinir, tazelenir" der; bu sürekli yazılma-silinme, modern kozmolojinin gözlemlediği genişleme ve kırmızıya kayma ile hoş bir uyum gösterir.
Kırmızıya kayma z = (λ_obs - λ_emit)/λ_emit. Kozmolojik kırmızıya kayma, uzayın genişlemesinden kaynaklanır (Doppler değil). z=10 civarındaki ilk galaksiler JWST tarafından gözlemlenmiştir.
- Hubble, E. (1929), A Relation between Distance and Radial Velocity
- NASA, Cosmological Redshift
