فإذا انشقت السماء فكانت وردة كالدهان
"Gök yarılıp da, erimiş yağ gibi kıpkırmızı bir gül olduğu zaman..."
"Sema yarıldığı, gül gibi kızıl yağ gibi olduğu zaman..." (Rahmân 37)
Kur'ân, semânın yarılması (yarış olayı, "infitâr") ile birlikte gül kırmızısı bir görünüm aldığını söyler. "Verde" (وَرْدَة) gül, "dihân" (دِهَان) ise kırmızı yağ-boya mânâsındadır.
Modern kozmolojide "kırmızıya kayma" (redshift), genişleyen kâinatta uzak galaksilerin spektrumlarındaki ışığın daha uzun dalga boylarına, yâni kırmızıya, kaymasıdır. Ne kadar uzaktaysa o kadar fazla kayar (Hubble Yasası: v = H₀·d). Edwin Hubble bu olayı 1929'da keşfederek genişleyen evrenin ilk ampirik delîlini sundu.
Mecâzî olarak söylersek: Kâinat bir gül gibi açılmaktadır, ve açıldıkça uzak yapraklar (galaksiler) daha kırmızı görünür. Yakındaki yapraklar normal renklerini korur, uzaklar ise daha kırmızıdır. Bu tam bir gül resmidir, merkezde yoğun ve aslî renk, kenarlarda gradyan kırmızı.
Daha da husûsî: Kâinatın âkıbetinde, eğer Big Rip senaryosu gerçekleşirse, uzayzaman gerilirken her şey kırmızıya kayar. Yâni "semâ yarıldığı zaman" tam da kâinatın yırtıldığı (rip) bir senaryoya tekabül eder. Rahmân 37'nin tâbiri sâdece ahiret tasvîri değil, aynı zamanda kâinatın sonunun fizikî bir resmidir.
Bediüzzaman, "Kâinat dâimâ kitâb-ı Sübhânî gibi yazılır, silinir, tâzelenir" der; bu sürekli yazılma-silinme, modern kozmolojinin gözlemlediği genişleme ve kırmızıya kayma ile latîf bir tevâfuk arz eder.
Kırmızıya kayma z = (λ_obs - λ_emit)/λ_emit. Kozmolojik kırmızıya kayma, uzayın genişlemesinden kaynaklanır (Doppler değil). z=10 civarındaki ilk galaksiler JWST tarafından gözlemlenmiştir.
- Hubble, E. (1929), A Relation between Distance and Radial Velocity
- NASA, Cosmological Redshift
- miracles-of-quran.com, Redshifting
