وجدتها وقومها يسجدون للشمس من دون الله وزين لهم الشيطان أعمالهم فصدهم عن السبيل فهم لا يهتدون
"Onu ve kavmini, Allah'tan başka güneşe secde eder buldu. Şeytan onlara amellerini süslü gösterdi de onları yoldan alıkoydu; artık doğru yolu bulmazlar."
وقال فرعون يا أيها الملأ ما علمت لكم من إله غيري فأوقد لي يا هامان على الطين فاجعل لي صرحا لعلي أطلع إلى إله موسى وإني لأظنه من الكاذبين
"Fir'avn dedi ki: "Ey ileri gelenler! Ben sizin için benden başka bir ilâh bilmiyorum. Ey Hâmân, benim için çamurun üzerine ateş tutuştur da bana bir köşk yap; umulur ki Mûsâ'nın ilâhına muttali olurum. Ben onu yalancılardan zannediyorum.""
Neml suresinin yirmi dördüncü ayetinde Hüthüd, Süleyman aleyhisselama Sebe halkını anlatırken: "Onları ve kavmini gördüm ki Allah'ı bırakıp güneşe secde ediyorlar" der. Bu tasvir Sebe için zikredilse de, antik dünyanın geniş bir bölümünde -Mısır'da bilhassa- güneş tanrısına tapınma kültürünün mevcudiyetini perdeler arasında ima eder.
Antik Mısır pantheonunda Ra (yahut Re), güneş tanrısı olarak en yüksek mevkide idi:
- Her sabah doğu ufkundan Khepri (sabah güneşi, scarab şeklinde), öğleyin Ra (zirve güneşi), akşam Atum (batan güneş) olarak ortaya çıkardı.
- Heliopolis (Yunanca "Güneş Şehri", Mısırca Iunu) bu kültün merkeziydi.
- Beşinci hanedandan itibaren Firavunlar kendilerini "Sa-Ra" (Ra'nın oğlu) olarak ilan ederlerdi.
- Akhenaten (M.Ö. ~1353-1336) Ra'nın gözle görülen formu olarak Aten (güneş diski) kültünü kurdu, kısa süreli bir tek-tanrılı reformdan söndü.
Diğer önemli ilahlar: Osiris (öbür dünya), İsis (sihir-anne), Horus (kraliyet-gök), Anubis (mumyalama), Thoth (yazı-bilgelik), Bastet (kedi-ev), Sekhmet (savaş-aslan), Hathor (sevgi-müzik), Ptah (mimari), Sobek (Nil-timsah), Khnum (yaratıcı-koç).
Firavun'un Musa aleyhisselama "ene rabbukumu'l-a'lâ" (Naziat 24) demesi, kendisini bu pantheondaki "en yüksek rab" mertebesine koyma iddiasıdır. Halk, Firavun'u Ra'nın bedenleşmiş hali ve Horus'un yaşayan tezahürü olarak görürdü; bu yüzden Musa'nın getirdiği tek-tanrılı çağrı, sadece teolojik değil aynı zamanda siyasi meşruiyetin temelini sarsan bir devrimdi.
Kur'ân'ın bu zeminin doğru kavranması için Firavun'un iddiasını, Musa'nın çağrısını ve halkın saplandığı kültü tutarlı bir bütün halinde sunması, Mısır dinini çıplak olarak bilen birinin yapabileceği bir tasvirdir.
Mısır pantheonu için bkz: Erik Hornung, Conceptions of God in Ancient Egypt (1982); Richard H. Wilkinson, The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt (2003). Akhenaten reformu için Donald Redford, Akhenaten: The Heretic King (1984).
- Erik Hornung, Conceptions of God in Ancient Egypt (1982)
- Britannica, Re (Egyptian god)
- Richard H. Wilkinson, The Complete Gods and Goddesses (2003)
