ورفع أبويه على العرش وخروا له سجدا ۖ وقال يا أبت هذا تأويل رؤياي من قبل قد جعلها ربي حقا ۖ وقد أحسن بي إذ أخرجني من السجن وجاء بكم من البدو من بعد أن نزغ الشيطان بيني وبين إخوتي ۚ إن ربي لطيف لما يشاء ۚ إنه هو العليم الحكيم
"Babasını ve anasını arşın üzerine yükseltti; onlar O'na secdeye kapandılar. Dedi ki: "Babacığım, bu benim önceki rüyamın tevilidir. Rabbim onu gerçekleştirdi. Bana ihsân etti; hani beni zindandan çıkardı, şeytan benimle kardeşlerimin arasını kışkırttıktan sonra sizi çölden getirdi. Rabbim dilediği şeye Latîf'tir. O, Alîm'dir, Hakîm'dir.""
إذ قال يوسف لأبيه يا أبت إني رأيت أحد عشر كوكبا والشمس والقمر رأيتهم لي ساجدين
"Hani Yûsuf babasına, "Babacığım, ben rüyada on bir yıldız, güneşi ve ayı gördüm; onları bana secde eder halde gördüm." demişti."
Yusuf suresinin yüzüncü ayetinde, baba Yakub aleyhisselam ve on bir oğlu, Mısır'da vezir mansıbındaki Yusuf'un huzuruna varınca "ona secde ettiler (harru lehu succeda)" buyurulur. Aynı surenin dördüncü ayetindeki rü'yada da Yusuf "on bir yıldız, güneş ve ayın bana secde ettiğini gördüm" der.
Burada "secde" (sücud) kelimesi, müslüman ibadetindeki rükûun ardından alın yere koyma jesti ile birebir aynı motorik harekettir; Mısır kabartmalarındaki proskynesis (yere kapanma) jestiyle örtüşür.
Mısır mezar resimlerinde, Firavun veya bir tanrı huzuruna çıkan elçiler, vezirler ve halk, alın yere değecek şekilde tam secde pozisyonunda tasvir edilir. Bu jest "hetep" yahut "düşüp yatmak" manasına gelen hiyeroglif yazımıyla birlikte bulunur.
Tutankhamun mezarındaki (KV62) tasvirler, II. Ramses'in Abu Simbel mabedindeki kabartmaları ve Tel el-Amarna'daki Akhenaten dönemine ait "Aten önünde aile" sahneleri, bu jest için tipik örneklerdir.
Hicaz'da yedinci yüzyılda yaşayan biri, Mısır mezarlarına girmemiş, kabartmaları görmemiş, hiyeroglif okumamıştı. Mısır'ın kraliyet protokolünde özel olarak alın-yere-değme jestinin (Yusuf'un kraliyete vezir kılındığı bağlamda) yapılıyor olması, Kur'ân'ın naklettiği sahnenin antropolojik gerçekliğinin tasdikidir.
Bu, tek başına büyük bir "mucize" değil; lakin Yusuf hikayesinin Mısır'a has detaylar içinde tutarlı kalmasının bir örneğidir. Yusuf suresi başlangıçta "ahsenu'l-kasas" (kıssaların en güzeli) olarak tavsif edilir; o "güzelliğin" bir cüzü, tarihi sahnelerin gerçek-yer-gerçek-jest detayında parlamasıdır.
Mısır kabartmalarındaki proskynesis jesti için bkz: Erik Hornung, Idea into Image (1992); Jan Assmann, The Mind of Egypt (2002). Akhenaten döneminin Aten kültü, "alın yere koyma" jestini bilhassa belirginleştirmiştir.
- Jan Assmann, The Mind of Egypt (2002)
- Erik Hornung, Idea into Image (1992)
- Britannica, Proskynesis
