ونمكن لهم في الأرض ونري فرعون وهامان وجنودهما منهم ما كانوا يحذرون
"Onları yerde yerleşik kılarız; Fir'avn'a, Hâmân'a ve ordularına da sakındıkları şeyi onlardan gösteririz."
وقال فرعون يا أيها الملأ ما علمت لكم من إله غيري فأوقد لي يا هامان على الطين فاجعل لي صرحا لعلي أطلع إلى إله موسى وإني لأظنه من الكاذبين
"Fir'avn dedi ki: "Ey ileri gelenler! Ben sizin için benden başka bir ilâh bilmiyorum. Ey Hâmân, benim için çamurun üzerine ateş tutuştur da bana bir köşk yap; umulur ki Mûsâ'nın ilâhına muttali olurum. Ben onu yalancılardan zannediyorum.""
إلى فرعون وهامان وقارون فقالوا ساحر كذاب
"Firavun'a, Hâmân'a ve Kârûn'a. Onlar da: "Bir büyücü, çok yalancı" dediler."
وقال فرعون يا هامان ابن لي صرحا لعلي أبلغ الأسباب
"Fir'avn dedi ki: "Hâmân, benim için bir köşk bina et. Umulur ki sebeplere ulaşırım.""
أسباب السماوات فأطلع إلى إله موسى وإني لأظنه كاذبا ۚ وكذلك زين لفرعون سوء عمله وصد عن السبيل ۚ وما كيد فرعون إلا في تباب
"Göklerin sebeplerine ulaşıp Mûsâ'nın ilâhına muttali olayım. O'nu yalancı zannediyorum. Fir'avn'a kötü ameli böylece süslü gösterildi, yoldan alıkondu. Fir'avn'ın tuzâğı ancak hüsrandadır."
Kasas, Mü'min (Gâfir) ve Ankebût sûrelerinde Hâmân ismi altı yerde geçer ve her defasında Firavun'un en yakın veziri, ordu kumandanı ve mimarı sıfatında zikredilir. Mü'min sûresinin otuz altıncı âyetinde Firavun ona şöyle hitâb eder: "Ey Hâmân, bana bir kule (sarh) inşa et, ki yollara, semâların yollarına ulaşıp Mûsâ'nın ilâhına çıkayım."
Tevrat'taki "Ester Kitabı"nda da Hâmân adında biri vardır; lâkin o, Firavun'un veziri değil, Pers kralı Ahaşveroş'un veziridir ve hâdise Mûsâ'dan asırlar sonra cereyan eder. On dokuzuncu yüzyılda Batılı müsteşrikler bu mukabiliyeti bahane ederek Kur'ân'ın "Tevrat'tan kopyaladığını ve isimleri karıştırdığını" iddia ettiler. Bu iddia uzun süre "anachronism (zaman uyuşmazlığı)" olarak kabul edildi.
1799'da Rosetta Taşı bulunup 1822'de Jean-François Champollion hiyeroglifleri çözmeye başladıktan sonra Mısır metinleri okunabilir hâle geldi. Avusturyalı Mısırbilimci Maurice Bucaille, Louvre Müzesi'ndeki Mısır bölümü direktörü Profesör Drioton'a danışarak hiyeroglif sözlüğünde "hmn-ha" yazımıyla, Yeni Krallık dönemine ait bir unvanın yer aldığını tesbit etti. Bu unvan, "taşçıların başı" yahut "baş-mimar / Amon mâbedinin nâzırı" mânâsındaydı ve Firavun'un saray hiyerarşisinde yer alıyordu.
Walter Wreszinski'nin Aegyptische Inschriften aus den Koniglichen Museen zu Berlin kataloğunda da bu kayıt mevcuttur. Kur'ân'ın bahsettiği Hâmân, Tevrat'taki Pers veziri değil, Yeni Krallık döneminin baş-mimarı ve papaz-vezir hüviyetli bir Mısır görevlisidir. Piramit ve sarh inşaat emrinin tam da böyle bir unvan sâhibine verilmesi mantıkîdir.
Bu, Kur'ân'ın "edebî hata" zannedilen bir vurgusunun, on dokuzuncu yüzyıl arkeolojisi tarafından doğrulanmasıdır.
Hieroglif "hmn" harf grupları, Yeni Krallık dönemine ait (M.Ö. 1550-1077) çeşitli stellerde "Amon mabedinin baş-zanaatkârı" ünvanı olarak okunuyor. Bucaille'in Drioton'a sorduğu kayıt Berlin Mısır Müzesi 4-1110 numaralı katalogda yer alır.
- Maurice Bucaille, Moise et Pharaon (1995)
- Walter Wreszinski, Aegyptische Inschriften, Berlin Museum (JSTOR)
- Britannica, Hieroglyphic Writing
