وقال فرعون يا أيها الملأ ما علمت لكم من إله غيري فأوقد لي يا هامان على الطين فاجعل لي صرحا لعلي أطلع إلى إله موسى وإني لأظنه من الكاذبين
"Fir'avn dedi ki: "Ey ileri gelenler! Ben sizin için benden başka bir ilâh bilmiyorum. Ey Hâmân, benim için çamurun üzerine ateş tutuştur da bana bir köşk yap; umulur ki Mûsâ'nın ilâhına muttali olurum. Ben onu yalancılardan zannediyorum.""
وقال فرعون يا هامان ابن لي صرحا لعلي أبلغ الأسباب
"Fir'avn dedi ki: "Hâmân, benim için bir köşk bina et. Umulur ki sebeplere ulaşırım.""
أسباب السماوات فأطلع إلى إله موسى وإني لأظنه كاذبا ۚ وكذلك زين لفرعون سوء عمله وصد عن السبيل ۚ وما كيد فرعون إلا في تباب
"Göklerin sebeplerine ulaşıp Mûsâ'nın ilâhına muttali olayım. O'nu yalancı zannediyorum. Fir'avn'a kötü ameli böylece süslü gösterildi, yoldan alıkondu. Fir'avn'ın tuzâğı ancak hüsrandadır."
Kasas suresinin otuz sekizinci ayetinde Firavun, kendi uluhiyetini iddia ederken Haman'a şöyle der: "Ey Haman, benim için çamuru pişir, sonra bana bir sarh (yüksek kule) yap; belki Musa'nın ilahına çıkar bakarım." Mü'min suresi otuz altıda da aynı sahne tekrarlanır.
"Sarh" kelimesi Arapça'da yüksek, dikey ve gözle görülür biçimde inşa edilmiş yapı için kullanılır. Mısır mimarisinin en belirgin sembolü olan piramitler, sıradan halk tarafından değil, doğrudan Firavun'un emriyle, devletin örgütlü iş gücüyle inşa edilmiştir.
Mark Lehner ve Zahi Hawass'in Giza platosu kazıları, piramit işçilerinin köle değil, devlete bağlı ücretli zanaatkârlar olduğunu ortaya koydu. İşçi köyü kazılarından çıkan kemiklerdeki beslenme bulguları (et tüketimi, tıbbi müdahale izleri) ve mezar stelleri, bu işçilerin Firavun adına çalışan organize bir orduya benzediğini gösterdi.
Piramitlerin inşa malzemesi sadece kireçtaşı bloklar değildir; çekirdek dolgularda ve işçi konutlarında pişirilmiş tuğla da kullanılmıştı. Hatta Hawara ve Lahun piramitleri (Orta Krallık) doğrudan tuğladan örülmüştür. Kur'ân'ın "tin üzerine ateş yak" ifadesi, sırf taş işçiliğine değil, tuğla teknolojisine de işaret eder.
Eski Ahid'de piramitlerin ismi geçmez; klasik Yunan tarihçilerden Heredot M.Ö. 5. yüzyılda Mısır'ı ziyaret edip piramitlerin "Cheops'un köle çalıştırmasıyla" inşa edildiğini yazmıştı, bu bilgi modern arkeoloji tarafından düzeltildi. Kur'ân ise piramit benzeri bir dev yapının ta Firavun'un emri ile inşa edilişini, yedinci yüzyılda Hicaz'dan zikretmiştir.
Mark Lehner, The Complete Pyramids (Thames & Hudson, 1997). Hawass'in Giza işçi köyü kazıları (1990-2010) Wall of the Crow güneyinde ekmekhane, bira tesisi ve hekim mezarlarını ortaya çıkardı. Hawara piramidi (Amenemhet III, M.Ö. ~1850) tamamen pişirilmiş tuğladan inşa edilmiştir.
- Mark Lehner, The Complete Pyramids
- Britannica, Pyramids of Giza
- Zahi Hawass, Mountains of the Pharaohs (2006)
