۞ إن قارون كان من قوم موسى فبغى عليهم ۖ وآتيناه من الكنوز ما إن مفاتحه لتنوء بالعصبة أولي القوة إذ قال له قومه لا تفرح ۖ إن الله لا يحب الفرحين
"Karun, Musa'nın kavminden idi de, onlara karşı azgınlık etmişti. Biz ona öyle hazineler vermiştik ki, anahtarlarını güçlü kuvvetli bir topluluk zor taşırdı. Kavmi ona demişti ki: "Şımarma! Bil ki Allah şımarıkları sevmez.""
ولما فتحوا متاعهم وجدوا بضاعتهم ردت إليهم ۖ قالوا يا أبانا ما نبغي ۖ هذه بضاعتنا ردت إلينا ۖ ونمير أهلنا ونحفظ أخانا ونزداد كيل بعير ۖ ذلك كيل يسير
"Derken yüklerini açtılar ve sermayelerini kendilerine geri verilmiş olarak buldular. Dediler ki: "Ey babamız! Daha ne isteriz? İşte sermayelerimiz de bize iade edilmiş. Bununla yine ailemize zahire alır getiririz, kardeşimizi de koruruz, üstelik biryük daha fazla zahire alırız. Zaten bu aldığımız pek az bir zahiredir.""
له مقاليد السماوات والأرض ۗ والذين كفروا بآيات الله أولئك هم الخاسرون
"Bütün göklerin ve yerin kilitleri O'nundur. Allah'ın âyetlerini inkâr edenlere gelince, işte onlar, kendilerine yazık edenlerdir."
Kasas sûresinin yetmiş altıncı âyetinde Karun'un hazineleri için "anahtarlarını (mefâtihahû) kuvvetli bir topluluk zor taşırdı" buyurulur. Yûsuf sûresinde de Yâkub aleyhisselâmın oğullarına "ayrı kapılardan girin" tavsiyesi, Mısır şehir mîmârîsinde kilitli kapı kültürünün varlığını fonda tutar. Zümer ve Şûrâ sûrelerinde "göklerin ve yerin anahtarları" (mefâtihu's-semâvâti ve'l-arz) tâbiri, çağdaş okuyucuya somut bir anahtar imgesi vererek soyut bir mânâya köprü kurar.
Antik Mısır'da kilit teknolojisi, dünya tarihinin bilinen en eski pin tumbler (çekmeli pim) kilit sistemine sahiptir. M.Ö. yaklaşık 2000-4000 arasında, ahşap gövde içinde dikey düşen ahşap pimlerin, eğri uçlu ahşap bir anahtarla yukarı itilip kilidin açılması esâsına dayanan bir mekanizma kullanılıyordu.
Bu kilitler Karnak Tapınağı'nın tasvîrlerinde, Kraliçe Hatshepsut'un Deir el-Bahari mâbedinin kabartmalarında ve Theb mezarlarındaki günlük hayat freskolarında resmedilmiştir. British Museum ve Louvre koleksiyonlarında M.Ö. 1500-1000 arasına târihlenen orijinal ahşap pin-tumbler kilitleri sergilenir.
Bu icat, Yale ve Linus Yale Jr. tarafından 1848-1865'te modernize edilen ve bugünkü ev kilitlerinin temelini oluşturan sistemin doğrudan atasıdır. M.Ö. 2000'lerde Mısırlıların hazine sandıklarını, mâbed kapılarını ve saray odalarını metal değil ahşap pimli anahtarlarla emniyete aldıkları arkeolojik olarak kesindir.
Kur'ân'ın "mefâtih" tâbiri, sıradan bir kilit-açar imgesi değil; özellikle Karun-Mısır bağlamında, yedinci yüzyıl bedevî muhitinde aşinâ olunmayan bir hazine güvenliği teknolojisinin tâ varlığına şâhitlik eder.
Petrie'nin Karnak ve Lahun kazılarında bulunan ahşap kilit parçaları British Museum kayıtlarında EA 49996 numarasıyla mevcuttur. Yale & Towne firmasının patent metinleri (US 31,278) Mısır kilidini "doğrudan tarihsel öncül" olarak referans gösterir.
- Britannica, Lock (security device)
- Vincent J. M. Eras, Locks and Keys Throughout the Ages (1957)
- Flinders Petrie, Tools and Weapons (1917)
