فاليوم ننجيك ببدنك لتكون لمن خلفك آية ۚ وإن كثيرا من الناس عن آياتنا لغافلون
"Biz de bugün senin bedenini arkandan gelenlere bir ibret olsun diye kurtaracağız. Bununla beraber, insanların birçoğu âyetlerimizden yine de gafildirler."
Yûnus sûresi doksan ikinci âyette Cenâb-ı Hak Firavun'a "Bugün bedeninle (bi-bedenike) seni kurtarırız ki arkandan gelenlere âyet olasın" buyurur. Bu âyetin somut karşılığı, antik Mısırlıların geliştirdiği mumyalama (tahnît) teknolojisidir. Firavun denizde boğulmuş; cesedi sahile vurmuş; rahipler tarafından çabucak alınıp kraliyet protokolüne uygun şekilde tahnît edilmiş; on dokuzuncu yüzyıla kadar binlerce yıl bozulmadan saklanabilmiştir.
Antik Mısır mumyalama teknolojisi şu aşamalardan oluşurdu:
- Beyin çıkarımı, Burun deliğinden uzun bir kanca ile (etmoid kemiği delerek) beyin parçalanıp dışarı alınırdı.
- İç organların çıkarılması, Sol böğürden bıçakla yarık açılıp akciğer, mide, bağırsak, karaciğer ayrı ayrı çıkarılır; her biri bir kanopi vazosuna (Imsety, Hapy, Duamutef, Qebehsenuef başlıklı) konurdu. Kalp bedende bırakılırdı (öbür dünyada tartılacaktı).
- Natron tuzunda kurutma, Beden 40 gün boyunca natron (sodyum karbonat + bikarbonat + sülfat + klorür) içinde gömülü tutulur, sıvılar tamamen çekilirdi.
- Yağlama ve sarma, Sedir yağı, mür, tarçın, balsam karışımıyla cilt yağlanır; reçineli ketenler ile katmanlı sarılır; her katmana muska ve âyetler yerleştirilirdi.
- Sarkofaja yerleştirme, Antropoid bir lahde ve onun da içine geçen daha büyük lahdlere konurdu.
Bu teknoloji 5.000 yıl bedenleri korudu. Bugün Kahire Mısır Müzesi'nde sergilenen Merneptah, II. Ramses, I. Seti ve diğer firavunların yüzleri okunabilir. Mumya kelimesinin etimolojisi Farsça "mum" (balmumu/zift) kelimesinden gelir; Avrupalılar mumyalardan çıkan kara reçineyi balmumu zannettiklerinden bu adı verdiler.
Kur'ân, "ceset bozulmadan korundu" haberini verirken aslında Mısır bilim ve tekniğinin en özgün ürününe, tahnîte, dolaylı bir referansla, ilâhî gayenin (ibret bırakma) bu teknik sayesinde tahakkuk ettiğini gösterir.
Mumyalama tekniği için bkz: Bob Brier, The Encyclopedia of Mummies (1998); Salima Ikram, Death and Burial in Ancient Egypt (2003). Natron Wadi Natrun bölgesinden temin edilirdi. Modern CT taramaları (Saleem & Hawass, "Scanning the Pharaohs", AUC Press 2016) firavun mumyalarının ayrıntılı patolojik haritalarını çıkarmıştır.
- Salima Ikram, Death and Burial in Ancient Egypt (2003)
- Sahar Saleem & Zahi Hawass, Scanning the Pharaohs (AUC Press, 2016)
- Britannica, Mummy
- Bob Brier, Encyclopedia of Mummies (1998)



