ثم خلقنا النطفة علقة فخلقنا العلقة مضغة فخلقنا المضغة عظاما فكسونا العظام لحما ثم أنشأناه خلقا آخر ۚ فتبارك الله أحسن الخالقين
"Sonra nutfeyi bir alaka (embrio) yarattık, derken o alakayı bir mudga (bir çiğnem et parçası halinde) yarattık, derken o mudgayı bir takım kemik yarattık, derken o kemiklere bir et giydirdik, sonra onu diğer bir yaratık olarak teşekkül ettirdik. Yapıp yaratanların en güzeli olan Allah, pek yücedir."
يا أيها الناس إن كنتم في ريب من البعث فإنا خلقناكم من تراب ثم من نطفة ثم من علقة ثم من مضغة مخلقة وغير مخلقة لنبين لكم ۚ ونقر في الأرحام ما نشاء إلى أجل مسمى ثم نخرجكم طفلا ثم لتبلغوا أشدكم ۖ ومنكم من يتوفى ومنكم من يرد إلى أرذل العمر لكيلا يعلم من بعد علم شيئا ۚ وترى الأرض هامدة فإذا أنزلنا عليها الماء اهتزت وربت وأنبتت من كل زوج بهيج
"Ey insanlar! Eğer öldükten sonra dirilmekten şüphede iseniz, (bilin ki) ne olduğunuzu size açıklamak için şüphesiz biz sizi topraktan, sonra nutfeden (spermadan) sonra bir alekadan (embriodan) sonra yapısı belli belirsiz bir et parçasından yaratmışızdır. Dilediğimizi belli bir süreye kadar rahimlerde tutarız. Sonra sizi bir çocuk olarak çıkartırız, sonra sizi, olgunluk çağına erişmeniz için bırakırız. Bununla beraber kiminiz öldürülür, kiminiz de önceki bilgisinden sonra, hiçbir şey bilmemek üzere, ömrünün en fena zamanına ulaştırılır. Bir de yeryüzünü görürsün ki kupkurudur; fakat biz onun üzerine su indirdiğimiz zaman, harekete geçer, kabarır ve her güzel çiftten bitkiler bitirir."
Alak sûresi, indirilen ilk vahyin sûresidir ve adını "alaka" kelimesinden alır: "O insanı bir alakadan yarattı." Bu kelime Arap dilinde üç ayrı mânâya gelir:
- Sülük, kan emen küçük canlı.
- Asılı duran, askıda kalan şey, bir yere yapışan, sallanan.
- Pıhtılaşmış kan kümesi, koyu kıvamlı kan tortusu.
İlk bakışta bu üç anlam birbirinden farklı görünür. Ancak embriyoloji ders kitaplarına bakıldığında, embriyonun 22-26. günler arasındaki hâli, bu üç tasvirin üçüne de aynı anda uyar:
Sülük benzerliği: Profesör Keith L. Moore The Developing Human kitabının yedinci baskısında, 24 günlük insan embriyosu ile sülük (Hirudo medicinalis) yan yana fotoğraflanmış olarak yer alır. İki şekil neredeyse ayırt edilemez derecede benzerdir. Aynı oransal başsır eğimi, aynı uzuv tutamağı, aynı yumuşak gövde kıvrımları.
Asılı durma: Embriyo bu safhada rahim duvarına bir tek bağlantı sapı (connecting stalk) ile asılı durur. Bu sap, gelecekte göbek bağına dönüşecektir. Tıpkı sülüğün kanı emerken bir tarafından konağına yapışıp diğer tarafından sallanmasi gibi, embriyo da rahim duvarına bağlanmış halde sallanır.
Pıhtı görünümü: Embriyo bu safhada kendi içinde henüz dolaşım sistemi tam çalışmadığından, çevredeki primitif kan adacıkları (blood islands) embriyo dokusunu kırmızımsı, koyu, pıhtı gibi bir görünümle kaplar. Mikroskoba bakıldığında embriyo gerçekten "küçük bir kan kümesi" intibasını verir.
Üç anlam, üç farklı bilimsel tezahür, ve hepsi aynı haftada doğru. Tek bir Arapça kelime ile anlatılmış. Bunu beşeri kelime ekonomisine yormak ne kadar güçtür?
Üstad Bediüzzaman Sözler'de der: "Bir damla suyu, sıvı bir mevhûm hâlinden alıp, sonra bir 'alaka', sonra bir 'mudğa', sonra azâ-yı maddiye olan kemiklere çevirip; sonra bütün bu acaibi hassâsiyetle örten, hayrettir; ondan sonra ona şuur ve sem' ü basar gibi nimetleri vermek, hayretler hayretidir."
Alak sûresi vahyin başlangıcıdır; ilk emir "oku"dur ve okunacak ilk hakikatlerden biri insanın kendi yaratılış kökenidir. Bu, ilim ile imanın, kalem ile rahmin, mikroskop ile vahyin aynı kapıda buluştuğu sembolik bir başlangıçtır.
Carnegie evresi 10-12 (22-30. günler) arasında embriyo dorsal eğimli, "C" şeklinde, primitif somitler ile kaplıdır ve bağlantı sapı ile koryona tutunur. Bu dönemde primitif kalp tüpü pulse vermeye başlar (22. gün); kan adacıkları henüz sistemik dolaşıma katılmamıştır. Moore'un ders kitabındaki sülük-embriyo karşılaştırma fotoğrafı 1982 baskısından beri yer alır.
- Keith L. Moore, The Developing Human, 11th ed., Ch. 6
- Moore & Persaud, Before We Are Born, 9th ed.
- Bediüzzaman Said Nursî, Sözler, Yirmi Üçüncü Söz
