ثم خلقنا النطفة علقة فخلقنا العلقة مضغة فخلقنا المضغة عظاما فكسونا العظام لحما ثم أنشأناه خلقا آخر ۚ فتبارك الله أحسن الخالقين
"Sonra nutfeyi alaka olarak yarattık, alakayı bir çiğnem et olarak yarattık, o çiğnem eti azîm kemikler olarak yarattık, o azîm kemiklere de et giydirdik. Sonra onu başka bir yaratılışla inşa ettik. Yücedir Allah, Hâlıkların en güzeli."
يا أيها الناس إن كنتم في ريب من البعث فإنا خلقناكم من تراب ثم من نطفة ثم من علقة ثم من مضغة مخلقة وغير مخلقة لنبين لكم ۚ ونقر في الأرحام ما نشاء إلى أجل مسمى ثم نخرجكم طفلا ثم لتبلغوا أشدكم ۖ ومنكم من يتوفى ومنكم من يرد إلى أرذل العمر لكيلا يعلم من بعد علم شيئا ۚ وترى الأرض هامدة فإذا أنزلنا عليها الماء اهتزت وربت وأنبتت من كل زوج بهيج
"Ey insanlar! Eğer dirilişten bir şüphedeyseniz, işte biz sizi topraktan, sonra nutfeden, sonra alakadan, sonra biçimlendirilmiş ve biçimlendirilmemiş çiğnemden, size açıklamak için yarattık. Dilediğimizi rahimlerde belirlenmiş bir süreye kadar tutarız. Sonra sizi bir çocuk olarak çıkarırız. Sonra olgunluk çağınıza ulaşasınız. Sizden kim vefat ettirilir, sizden kim, bilgiden sonra bir şey bilmemek için ömrün en düşkün çağına döndürülür. Yeri kupkuru görürsün. Ona su indirdiğimiz zaman titrer, artar ve her göz alıcı eşten bitirir."
Mü'minûn suresi 14. âyet, embriyonun mudga safhasından sonraki dönüşümünü şu sıralama ile anlatır: "...sonra mudgayı kemiklere çevirdik, sonra kemikleri etle giydirdik..."
Bu sıralama, önce kemik, sonra et, Aristoteles ve Galenos'tan beri Avrupa tıbbının yanlış kabul ettiği bir şeydi. Antik anatomistler, et (kas) ile kemiğin eş zamanlı veya kasların önce geliştiğini düşünürlerdi. Hatta yirminci yüzyıl başında bile bu sıralama hâlâ tartışmalıydı.
Polonyalı embriyolog Wyganowska-Swiatkowska ile Przystanska'nın 2011'de Folia Morphologica dergisinde yayımladığı çalışma, insan embriyosunun alt çene gelişimini gün gün takip etti ve şu sırayı tespit etti:
- Carnegie evresi 13 (32. gün): Meckel kıkırdağı belirir.
- Carnegie evresi 17 (41. gün): Mandibula kemikleşme merkezi (ilk kemik dokusu) görülür.
- Carnegie evresi 18 (44. gün): Kasların kemiğe tutunma noktaları belirir; ancak şimdi kas dokusu kemiği örtmeye başlar.
Yani Kur'ân'ın bin dört yüz yıl önce sıraladığı "önce kemik, sonra ona giydirilen et" süreci, modern embriyolojide harfiyen doğrulanmıştır. Aradaki üç günlük gecikme, "kesevna'l-izâme lahma", "kemikleri etle giydirdik", fiilinin gerçek anlamına denk düşer. "Kesa" kelimesi Arapça'da bir şeyi var olan başka bir şeyin üzerine örtmek demektir, hiçliği örtmek değildir.
Mudga kelimesi de ayrı bir mûcizedir. "Çiğnenmiş bir lokma" anlamındadır. 28. günden itibaren embriyo sırtı boyunca somitler belirir; bu somitler arka arkaya dizilmiş diş izleri gibi görünür. Modern embriyologlar somitleri "bead-like", boncuk gibi sıralı, diye tarif ederler. Bir lokmanın diş izleri ile somit dizilimi arasındaki şekilsel benzerlik, mikroskoba bakmadan asla bulunamayacak bir tespittir.
Mudga safhası ayrıca iki alt evreye ayrılır: muhallaka (şekillenmiş) ve gayru muhallaka (şekillenmemiş). Hac suresi 5. âyet bu iki tipi açıkça zikreder. Modern embriyoloji de gerçekten somitlerin bir kısmının normal organa dönüştüğünü, bir kısmının ise programlı hücre ölümü (apoptoz) ile silindiğini gösterir.
Osteogenez ile myogenez arası ~3 günlük zaman farkı insan mandibulasında gösterilmiştir. Endokondral ossifikasyon kıkırdak modelden geçer; intramembranöz ossifikasyon (kafatası) doğrudan mezenkimden başlar. Somitler 20-30. günler arasında 42-44 çift halinde oluşur, kraniokaudal sırada belirir.
- Wyganowska-Swiatkowska & Przystanska, Folia Morphologica 70(3), 2011
- Sadler, Langman's Medical Embryology, Ch. 6
