ثم جعل نسله من سلالة من ماء مهين
"Sonra da onun soyunu süzülmüş bir özden, değersiz bir sudan yaratmıştır."
Mürselât sûresi 20. âyet bir soru ile başlar: "Biz sizi hor görülen bir sudan yaratmadık mı?" Secde sûresi 8 de aynı vurguyu tekrar eder: "Sonra onun zürriyetini, hor görülen bir suyun özünden yaptı."
"Mâ'in mehîn", hor görülen su, tabiri burada hem bir tevâzu telkini hem de bir bilimsel işâret taşır. Tevâzu boyutu, insanın aslî kökeninin değersiz görünen bir damla olduğunu hatırlatarak büyüklenmeye karşı bir uyarıdır. Bilimsel boyut ise bambaşka bir derinliği açar:
1. Sperm sayısının çokluğu, yine de sadece bir tane döllenir: Bir ejakülatta ortalama 200-400 milyon spermatozoa bulunur. Bunlardan yalnızca bir taneci yumurtayı döller. Geri kalan yüz milyonlarca hücre kaybolur. Bu açıdan "su" gerçekten savurgan, hor görülen bir kaynaktır; çoğu boşa giden, görünüşte hiçbir kıymeti olmayan bir akıştır. Ancak içinden çıkan "tek bir tane", bir insanı meydana getirir.
2. Kalitenin aniden bozulabilirliği: Modern androloji, sperm üretiminin son derece hassas olduğunu gösterir. Skrotum sıcaklığı vücut sıcaklığından 2°C düşük olmazsa spermatogenez bozulur. Bu yüzden testisler vücut dışında, "hor görülen" görünümlü bir kese içinde durur, fakat bu küçümsenen anatomi tam da işin sırrıdır.
3. Spermin aktif yolculuğu: Sperm hücresi yumurtaya doğru yaklaşık 15-20 cm yol alır, kendi boyunun yaklaşık 100.000 katı bir mesafe. Bu mesafede uterus kontraksiyonları, kapiller etki ve aktif kuyruk hareketi rol alır. Yani "hor görülen" damla, hiç de pasif değildir.
4. Hor görülen suyun azamet eden kapasitesi: Bir damla menide 3 milyar baz çiftlik DNA, 23 kromozom, ve gelecek nesil için yaratılmış tüm gen havuzu bulunur. Görünüşte değersiz bir damla, gerçekte bir kütüphane.
Bediüzzaman Sözler'de der: "Bir damla mâ-i mehînden bir bedî' insanı tasvir eden Kâdir-i Mutlak, semâvât ve arzı altı günde halk etmekten âciz olur mu?" Mâ-i mehînin küçüklüğü ile insanın azameti arasındaki tezat, ilâhî sanatın bir burhânıdır.
İmam Râzî de der ki: "Allah Teâlâ, en küçük şeyleri en büyük neticelere bağlamıştır. Bir damla suyu peygamberlerin, âlimlerin, sultanların menşei kılmak ancak Hakîm-i Mutlak'ın işidir."
Normal sperm parametreleri (WHO 2021): konsantrasyon ≥16 milyon/mL, total sayı ≥39 milyon, motilite ≥42%, morfoloji ≥4% normal form. Spermatogenez ~64 gün sürer; günde ~100-200 milyon sperm üretilir. Skrotum sıcaklığı 33-34°C, abdominal cavity'den 2-3°C düşüktür.
- WHO Laboratory Manual for Examination of Human Semen, 6th ed., 2021
- Skinner, Encyclopedia of Reproduction, 2nd ed.
- Bediüzzaman Said Nursî, Sözler, On Birinci Söz
