إنا خلقنا الإنسان من نطفة أمشاج نبتليه فجعلناه سميعا بصيرا
"Biz insanı, sınamak için karışık bir nutfeden yarattık; böylece onu işiten ve gören kıldık."
ثم سواه ونفخ فيه من روحه ۖ وجعل لكم السمع والأبصار والأفئدة ۚ قليلا ما تشكرون
"Sonra onu düzgün biçim verdi, ona rûhundan üfledi ve sizin için işitme, gözler ve fuâdlar kıldı. Ne kadar az şükrediyorsunuz."
وهو الذي أنشأ لكم السمع والأبصار والأفئدة ۚ قليلا ما تشكرون
"O, sizin için işitmeyi, gözleri ve fuâdı inşa etti. Ne kadar az şükrediyorsunuz!"
Insan suresi 2. ayet: "Süphesiz biz insani, imtihan etmek icin karisik bir nutfeden yarattik; onu isiten ve gören kildik." Secde suresi 9. ayet de ayni siraya uyar: "...ona ruhundan üfledi; sizin icin isitme, görme ve gönüller kildi."
Kur'an'da bu üclü her gectiginde, sira hep aynidir: es-Sem' (isitme) → el-Basar (görme) → el-Fuad (gönül/idrak). Klasik müfessirler bu sirayi bir anlatim düzeni olarak yorumlamislar; ancak modern embriyolojinin kesifleri siranin gelisimsel bir düzen de oldugunu gösterir.
Isitmenin gelisimi:
- 18. hafta: Ic kulak yapilari (koklea, kemikcikler) anatomik olarak tamamlanir.
- 22-25. hafta: Cenin annenin kalp atislarina ve sesine isitsel olarak yanit vermeye baslar.
- 27-29. hafta: Isitme kortikal islemlemesi baslar; cenin yüksek frekanslara ve müziye tepki verir.
Görmenin gelisimi:
- 6. hafta: Optik veziküller belirir.
- 22-26. hafta: Göz kapaklari henüz kapalidir; retina tamamlanmamistir.
- 28-30. hafta: Göz kapaklari acilir.
- 34. hafta: Cenin transabdominal güclü isiga görsel olarak yanit verir.
- Dogum: Görme bile hala olgunlasmamistir; bebek dogdugunda yalnizca 20-30 cm mesafeyi secebilir. Tam keskinlik 6-8 yasa kadar gelisir.
Yani isitme, görmeden yaklasik 6-8 hafta önce olgunluga erisir ve dogumda da görme hala isitmenin gerisindedir. Kur'an'in es-Sem önce, el-Basar sonra siralamasi, embriyolojik gercekle bire bir uyumludur.
Bir baska inceligi de Bediüzzaman fark eder. Sözler'de söyle der: "Insanin iradesiyle yapacagi amellerin düzenleyicisi kulaktir; cünkü vahiy, hidayet, hatta talim hep isitme yoluyla gelir. O sebepten Kur'an es-Sem'i basardan önce zikretmistir."
Dogan bebegin sag kulagina ezan, sol kulagina kamet okuma sünneti, bu isitsel önceligi bilen bir Seriat koyucunun talimidir. Modern bebek bakimi uzmanlari da yenidoganin anne sesini en güclü tanima duyusunun isitme oldugunu kabul eder.
Koklea Carnegie evresi 23'te (8. hafta sonu) anatomik olarak tamamlanır; tam fonksiyonel olgunluğa 24-25. haftada ulaşır. Görme korteksinin myelinasyonu doğumdan sonra da devam eder; tam stereoskopik derinlik algısı ~4 ay. Hepner et al. (1993) çalışması, fetal işitsel öğrenmenin doğumdan önce başladığını göstermiştir.
- Hepner & Shahidullah, Fetal hearing (Reprod Fertil Dev, 1994)
- Moore, The Developing Human, Ch. 17 (Special Senses)
- Bediüzzaman Said Nursî, Sözler, Onuncu Söz
