Cenin Önce İşitir, Sonra Görür

İnsan sûresi 2. âyet: "Şüphesiz biz insanı, imtihan etmek için karışık bir nutfeden yarattık; onu işiten ve gören kıldık." Secde sûresi 9. âyet de aynı sıraya uyar: "...ona ruhundan üfledi; sizin için işitme, görme ve gönüller kıldı."

Kur'ân'da bu üçlü her geçtiğinde, sıra hep aynıdır: es-Sem' (işitme) → el-Basar (görme) → el-Fuâd (gönül/idrak). Klasik müfessirler bu sırayı bir tertip-i belâgî olarak yorumlamışlar; ancak modern embriyolojinin keşifleri sıranın gelişimsel bir tertip de olduğunu gösterir.

İşitmenin gelişimi:

• 18. hafta: İç kulak yapıları (koklea, kemikçikler) anatomik olarak tamamlanır.
• 22-25. hafta: Cenin annenin kalp atışlarına ve sesine işitsel olarak yanıt vermeye başlar; ultrason çekimlerinde kafa hareketleri ve kalp hızı değişimleri kayıt altına alınmıştır.
• 27-29. hafta: İşitme kortikal işlemlemesi başlar; cenin yüksek frekanslara ve müziğe tepki verir.

Görmenin gelişimi:

• 6. hafta: Optik veziküller belirir.
• 22-26. hafta: Göz kapakları henüz kapalıdır; retina tamamlanmamıştır.
• 28-30. hafta: Göz kapakları açılır.
• 34. hafta: Cenin transabdominal güçlü ışığa görsel olarak (sadece refleks değil, kortikal) yanıt verir.
• Doğum: Görme bile hâlâ olgunlaşmamıştır; bebek doğduğunda yalnızca 20-30 cm mesafeyi seçebilir, renk ayrımı ilk haftalarda zayıftır. Tam keskinlik 6-8 yaşa kadar gelişmeye devam eder.

Yani işitme, görmeden yaklaşık 6-8 hafta önce olgunluğa erişir ve doğumda da görme hâlâ işitmenin gerisindedir. Kur'ân'ın es-sem' önce, el-basar sonra sıralaması, embriyolojik gerçekle bire bir uyumludur.

Bir başka inceliği de Bediüzzaman fark eder. Sözler'de şöyle der: "İnsanın muhayyer olarak yapacağı amellerin nâzımı kulaktır; çünkü vahiy, hidâyet, hattâ tâlim hep işitme yoluyla gelir. O sebepten Kur'ân es-Sem'i basardan önce zikretmiştir; zira insanın hayata adım atması, görme ile değil, ezan ve kelime-i şehâdet sesini işitmesi ile başlar."

Doğan bebeğin sağ kulağına ezan, sol kulağına kâmet okuma sünneti, bu işitsel önceliği bilen bir Şâri'in tâlimidir. Modern bebek bakımı uzmanları da yenidoğanın anne sesini en güçlü tanıma duyusunun işitme olduğunu kabul eder.