يا أيها الناس إن كنتم في ريب من البعث فإنا خلقناكم من تراب ثم من نطفة ثم من علقة ثم من مضغة مخلقة وغير مخلقة لنبين لكم ۚ ونقر في الأرحام ما نشاء إلى أجل مسمى ثم نخرجكم طفلا ثم لتبلغوا أشدكم ۖ ومنكم من يتوفى ومنكم من يرد إلى أرذل العمر لكيلا يعلم من بعد علم شيئا ۚ وترى الأرض هامدة فإذا أنزلنا عليها الماء اهتزت وربت وأنبتت من كل زوج بهيج
"Ey insanlar! Eğer dirilişten bir şüphedeyseniz, işte biz sizi topraktan, sonra nutfeden, sonra alakadan, sonra biçimlendirilmiş ve biçimlendirilmemiş çiğnemden, size açıklamak için yarattık. Dilediğimizi rahimlerde belirlenmiş bir süreye kadar tutarız. Sonra sizi bir çocuk olarak çıkarırız. Sonra olgunluk çağınıza ulaşasınız. Sizden kim vefat ettirilir, sizden kim, bilgiden sonra bir şey bilmemek için ömrün en düşkün çağına döndürülür. Yeri kupkuru görürsün. Ona su indirdiğimiz zaman titrer, artar ve her göz alıcı eşten bitirir."
ثم خلقنا النطفة علقة فخلقنا العلقة مضغة فخلقنا المضغة عظاما فكسونا العظام لحما ثم أنشأناه خلقا آخر ۚ فتبارك الله أحسن الخالقين
"Sonra nutfeyi alaka olarak yarattık, alakayı bir çiğnem et olarak yarattık, o çiğnem eti azîm kemikler olarak yarattık, o azîm kemiklere de et giydirdik. Sonra onu başka bir yaratılışla inşa ettik. Yücedir Allah, Hâlıkların en güzeli."
خلقكم من نفس واحدة ثم جعل منها زوجها وأنزل لكم من الأنعام ثمانية أزواج ۚ يخلقكم في بطون أمهاتكم خلقا من بعد خلق في ظلمات ثلاث ۚ ذلكم الله ربكم له الملك ۖ لا إله إلا هو ۖ فأنى تصرفون
"Sizi bir tek nefisten yarattı, sonra ondan eşini var etti. Sizin için en'âmdan sekiz çift indirdi. Sizi annelerinizin karınlarında, üç karanlık içinde, bir yaratılıştan sonra bir yaratılışa geçirerek yaratmaktadır. İşte Rabbiniz Allah budur. Mülk O'nundur. O'ndan başka ilah yoktur. Öyleyse nasıl çevriliyorsunuz?"
Kur'an ceninin gelisim asamalarini anlatirken, dogrudan "plasenta" kelimesini kullanmaz; ancak alaka safhasinin "asili kalmak", "kan emen sülük" anlamlarindaki imasi, gelecek plasentaya isaret eden ilk basamaktir.
Plasenta, biyolojinin en sasirtici gecici organidir. Su mucizevi özelliklere sahiptir:
1. Tamamen yeni bir organ: Plasenta ne anneye ne de bebege ait olan, gebelik icin özel olarak yaratilan bir organdir. Embriyonun trofoblast hücrelerinden gelisir; dogumdan sonra atilir. Hayat boyunca yalnizca dokuz ay var olur, sonra kaybolur.
2. Mükemmel bir filtre:
- Anne kanindan oksijen, glikoz, aminoasitler, vitaminler gecer.
- Cenin kanindan karbondioksit, üre, atiklar anneye verilir.
- Anne kanindaki bakteriler, cogu virüs, anne hücreleri gecemez.
- Anne ile cenin kanlari dogrudan karismaz; sadece moleküller plasenta zarindan difüze eder.
3. Bagisiklik paradoksu: Cenin annenin DNA'sinin yarisini tasir; teorik olarak anne bagisiklik sistemi ceniyi "yabanci doku" sayip reddetmeli. Ama yapmaz. Plasenta özel bagisiklik baskilayici sinyaller (HLA-G) salgilar ve bu immünolojik mucizeyi korur.
4. Hormonel laboratuar: Plasenta gebelik boyunca hCG, ostrojen, progesteron, plasental laktojen gibi hormonlari üretir. Anne icin yeni bir ic salgi bezi gibi calisir.
5. Mükemmel atilma zamanlamasi: Dogumdan bir kac dakika sonra plasenta da atilir ("son", placenta delivery). Eger gecikirse anne ölümcül kanama gecirir; erken kopsa cenin oksijensiz kalir.
Ilginc bir rakam: olgun plasenta yaklasik 15-20 cm capinda, 2.5 cm kalinliginda, 500 gram agirligindadir. Yüzeyi acildiginda 12-14 metrekareye ulasir, yani kücücük bir disk neredeyse bir oda zemini kadar degisim yüzeyi sunar.
Bediüzzaman Sözler'de der: "Yaratici, her ihtiyacin yanina o ihtiyaci karsilayan bir vesileyi koymustur. Cenin icin annesi bir besin kaynagidir; ama anneden cenine dogrudan beslenme imkansizdir. Iste bu imkansizligi cözen gecici bir organ, plasenta, yaratilir; is bittiginde atilir. Hangi mühendis, dokuz ayda insa edilip dokuz ayda söküleyim diye bir santral tasarlar?"
Plasentanin varligi hangi tabiat kanunundan kendiliginden cikar? Hangi tesadüf, hem anne hem cenin icin kusursuz bir membran tasarlar? Bunlar ancak bir Yaratici'nin "müsemma" zaman ölcüsüyle aciklanabilir.
Plasenta haftalık tartı: 12. hafta ~50g, 28. hafta ~250g, term ~500g. Yüzey alanı term: 12-14 m². Kan akışı: anne tarafı 600 mL/dk, fetal taraf 400 mL/dk. Trofoblast invasion derinliği decidua basalis ile sınırlı; abnormal invasion plasenta accreta/percreta'ya yol açar.
- Cunningham, Williams Obstetrics, Ch. 5 (Implantation and Placental Development)
- Burton & Jauniaux, Development of the Human Placenta and Fetal Heart (Front Physiol, 2018)
- Bediüzzaman Said Nursî, Sözler, Yirmi Üçüncü Söz
