ألم تر أن الله أنزل من السماء ماء فأخرجنا به ثمرات مختلفا ألوانها ۚ ومن الجبال جدد بيض وحمر مختلف ألوانها وغرابيب سود
"Görmedin mi, Allah gökten bir su indirdi, ardından onunla renkleri çeşit çeşit meyveler çıkardık. Dağlardan da yollar var; beyaz, kırmızı, renkleri başka başka. Ve simsiyah yollar da."
ومن الناس والدواب والأنعام مختلف ألوانه كذلك ۗ إنما يخشى الله من عباده العلماء ۗ إن الله عزيز غفور
"İnsanlardan, canlılardan ve davarlardan da renkleri muhtelif olanlar vardır. Allah'tan, kulları içinden ancak âlimler korkar. Allah Azîz'dir, Gafûr'dur."
ألم تر أن الله يزجي سحابا ثم يؤلف بينه ثم يجعله ركاما فترى الودق يخرج من خلاله وينزل من السماء من جبال فيها من برد فيصيب به من يشاء ويصرفه عن من يشاء ۖ يكاد سنا برقه يذهب بالأبصار
"Görmedin mi Allah bulutları sürüyor, sonra arasını birleştiriyor, sonra onu yığın yapıyor. Bunun ardından yağmurun onun arasından çıktığını görürsün. Gökten, oradaki dağlardan dolu indirir de onu dilediğine isabet ettirir, dilediğinden de uzak tutar. Onun şimşeğinin parıltısı neredeyse gözleri alıp götürür."
"Gormedin mi Allah gokten bir su indirdi de Biz onunla turlu turlu, renkleri farkli meyveler cikardik. Daglardan da beyaz, kirmizi, cesitli renklerde yollar (hatirlatmalar) ve simsiyah kayalar (vardir)." (Fatir 27)
Bu ayet isigin renklerini, sacilimini, absorbsiyonunu icinden gecen bir tabiat tasviri icinde anar. Modern fizik bize, gokyuzunun maviliginin sebebinin "Rayleigh sacilimi" (Rayleigh scattering) oldugunu gosterir: Lord Rayleigh'nin 1871'de formule ettigi bu kanuna gore, isigin havadaki molekullerden sacilma siddeti dalga boyunun dorduncu kuvvetiyle ters orantilidir (I = 1/l^4).
Bu yuzden Gunes isigindaki kisa dalga boylu mor ve mavi isinlar, uzun dalga boylu kirmizi ve saridan cok daha siddetli sacilir. Gokyuzu gunduz mavi gorunur cunku atmosferdeki azot ve oksijen molekulleri Gunes isiginin mavi bilesenini her yone sacar.
Gun dogumu ve gun batiminda ise Gunes isigi atmosferden cok daha kalin bir tabaka boyunca gecer; mavi isinlar yolda kaybolur, geriye kalan kirmizi-turuncu isinlar gozumuze ulasir. Ayni atmosfer, ayni molekuller, sadece geometri degisti, renk de tamamen degisti.
Ustelik Fatir suresi devam eder: "Insanlardan, hayvanlardan ve davarlardan da yine boyle cesitli renklerde olanlar vardir. Allah'tan kullari icinde ancak alimler korkar." (28). Burada "ulema" ifadesinin gecmesi anlamlidir, tabiattaki renk farkliliklarini derinden anlayanlar, Allah'in azametini daha derin idrak edebilir.
Renk, yani dalga boyu spektrumu, isigin sacilmasi, absorbsiyonu, kirilmasi, butun bunlar 19. asirdan itibaren elektromanyetik teori ile cozulmeye baslandi. Kur'an ise daha 7. asirda renk cesitliligini ilahi kudretin bir gorunumu olarak vurgular ve ayetin sonunda "alimler" ifadesiyle bu gerceklerin kesfini ilim ehline havale eder.
Bediuzzaman, "Renk, sifat-i zahirattandir; ardindaki sebeb-i zahiri gunestir, hakikisi ise nur-i ilahidir" der.
Rayleigh saçılma kesiti s = 1/l^4. 400 nm maviye karşı 700 nm kırmızı oranı: (700/400)^4 = 9.4. Mavi yaklaşık 10 kat daha şiddetli saçılır. Mie saçılımı (büyük partiküller için) bulutların beyazlığını açıklar.
- Lord Rayleigh (1871), On the light from the sky
- Britannica, Rayleigh Scattering
